Kış Lastiği ve Uyarılar

Yazan: Eren Yıldız | 25 Ocak 2008 | Kategoriler: Teknoloji
Etiketler: araç bakımı, araç türleri, carmaster, çivi, çivilik lastik, kar, kış Lastiği, kış lastikleri, lastik, lastik seçimi, lastik yapımı, motorlu taşıtlar, uyarılar

Kış Lastiği ve Uyarılar

Ãœlkemizde ya sürücülüğün “kuru yolda gazlamak” olarak algılanması ya da lastiklerin bir türlü “ucuz olduÄŸuna kanaat getirilememesi” yüzünden kış lastiÄŸi, kar lastiÄŸi ve çivili lastik gibi kavramlar hep geri planda kalmıştır. Hatta ülkemizde adettir ki, araç üzerinde gelen lastikler “diÅŸleri tamamen aşınıncaya kadar” deÄŸiÅŸtirilmez. Bu sebeplerden dolayıdır ki, kar yaÄŸdığında ya da kış ÅŸartları sebebiyle yollar biraz kayganlaÅŸtığında zincirleme kazalar sık sık yaÅŸanmaktadır.

Lastik hangi tür katmanlardan ve yapılardan oluşmaktadır ?

BildiÄŸimiz ve yeni araçlarla da beraber gelen yaz lastikleri genelde konfor, yol tutuÅŸ ve performans ögeleri “beraber” gözetilerek farklı hamur türlerinden imal edilir. Bu hamur türü lastiÄŸin “hız seviyesi” ne göre deÄŸiÅŸmektedir. Ayrıca hamurun farklılık göstermesinin yanında, lastik içerisinde bulunan çelik tellerden oluÅŸan radyal kuÅŸak da lastiÄŸin cinsine göre deÄŸiÅŸmektedir. Bazı lastiklerın “yanak” kısımları yumuÅŸak iken, bazı lastiklerin “sırt” kısmı yumuÅŸak hamurdan imal edilmektedir. Sonuç olarak denebilir ki, bu hamur türü lastiÄŸin hangi araçta, hangi koÅŸullarda ve ne amaçla kullanılacağına göre deÄŸiÅŸir. Hamur ve radyal yapısının yanında sırt deseni, sırt türü gibi yapılar da farklılık göstermektedir. ÖrneÄŸin, “Aquaplaning” denilen ve “lastik altına giren su kütlesinin lastiÄŸin yerle temasını kesmesi” olarak bilinen kayma hareketini engellemek amacı ile sırt desenleri yönlü ve suyu lastik dışına dağıtacak ÅŸekilde yapılmaktadır. Lastik üzerindeki kanallar da bu suyu dağıtmaya yardımcı olmaktadır.

Kış lastiği nedir ?

Kış lastiÄŸi, hava sıcaklığının 7 derecenin altına düştüğü zamanlarda kullanılması güvenlik açısından “gerekli” olan silikat bayanşımlı özel hamura sahip lastik türüdür. Bu lastiÄŸin bildiÄŸimiz ve yeni araçlarla da beraber gelen yaz lastiÄŸinden farkı, 7 derecenin altındaki sıcaklıklarda yaz lastiÄŸi gibi özelliÄŸini yitirmemesi, yumuÅŸaklığını ve performansını koruması ve bu sayede yola iyi tutunmasıdır. Özel hamuru, farklı diÅŸ yapısı ve özel sırt deseni yönü sayesinde bu lastikler soÄŸuk hava ÅŸartlarında aracın gereksiz yere savrulmasını engeller, gerektiÄŸi anda da aracın hakimiyetinin yaz lastiÄŸine göre daha rahat saÄŸlanmasını saÄŸlar.

Bir lastiğin kış lastiği olduğu nasıl anlaşılır ?

RMA ve ASTM ÅŸartlarını saÄŸlayan lastikler kış lastiÄŸi olarak adlandırılır ve bu lastikler üzerlerinde “kar tanesi sembolü” taşırlar.

Kar lastiğinin kış lastiğinden farkı nedir ?

Kar lastiÄŸi, fren ve çekiÅŸ kabiliyeti artırılmış kış lastiÄŸidir. DiÄŸer bir detaylı deyiÅŸle, RMA ve ASTM ÅŸartlarına göre, kış ÅŸartlarını temsil eden kaygan bir yolda yapılan çekiÅŸ kuvveti testinde “temel alınan kış lastiÄŸinden” en az %10 daha fazla çekiÅŸ kuvveti saÄŸlayan ve bunu simgeleyen “kar sembolü ve M+S harfleri” ni ( M : Çamur, S : Kar ) üzerinde taşıyan lastikler kar lastiÄŸidir.

Hangi şartlarda hangi lastik kullanılmalıdır ?

Ağır kış şartları ve ağır buzlanma olmadığı sürece kış lastiği aracınız ve güvenliğiniz için gerekli koşulları sağlayacaktır. Ancak şartların ağırlaşması durumunda ya da şartların genelde ağır olduğu koşullarda kar lastiği veya çivili lastik kullanılmalıdır. Zorlayıcı şartlar altında ise zincir kullanılması kaçınılmazdır. Ancak hemen belirtmek gerekir ki, çivili lastik ile zincirin zorlayıcı şartlarda birbirine yakın performans gösterdiği de ortadadır.

Kış lastiği hangi tür araçlar için geçerlidir ?

Kış lastiği ( ve diğer tür lastikler de ) her araç türü için geçerlidir. Piyasada en çok düşülen yanılgı, 4 tekerlekten çekiş sistemine sahip araçların kış lastiğine ( veya diğer tür lastiklere ) ihtiyacı olmadığıdır ki, bu en büyük yanlışlardan biridir. Bu sisteme sahip araçlar koşullara göre lastik değiştirmeden de gidebileceği gibi, bazı anlarda zincir takmaları dahi gerekebilir. Artı olarak bu tür sisteme sahip araçların en büyük dezavantajı 4 tekerleğin de hareket etmesi ile karlı zeminlerde diğer araçlara göre çabuk hızlanmaları ancak hızlandıklarından dolayı diğer araçlara göre çabuk duramamalarıdır.

Kış lastiği hangi aksa takılır ? Her iki aksta da bu lastiklerden olmalı mıdır ?

Kış lastiklerinin kullanımı zincir kullanımı ile aynı deÄŸildir. Kış lastiÄŸi kullanılacak bir araçta “tam performans göstermesi” ve güvenliÄŸi “net” saÄŸlayabilmesi için her iki aksa da takılmalı yani 4 lastik de kış lastiÄŸi olmalıdır.

Kış lastiği alırken nelere dikkat edilmelidir ?

İster kış lastiği olsun, ister kar veya çivili lastik olsun, yaz lastiklerinden farklı bir lastik kullanılmak istendiğinde alınacak olan lastiğin aracın orijinal yaz lastikleri ile aynı özellikleri sağlamasına dikkat edilmelidir. Bunların başında elbette ki lastik ebatları gelirken, lastiğin yük sınıfı ve hız sınıfı da çok önemlidir. Lastiğin taşıyabileceği yük miktarını belirten yük sınıfı, aşağıdaki tablodan da görülebileceği gibi türlere göre değişmektedir.

( YS : Yük sınıfı )

Lastiğin üretildiği hamur ve taşıdığı özelliklere göre güvenlik sınırları içerisinde çıkabileceği maksimum hızı ise, hız sınıfı belirtmektedir. Her lastiğin hız sınıfı lastik üzerinde belirtilen harfe göre değişmektedir.

Araç üzerinde bulunan orijinal yaz lastiklerinin özelliklerine göre veya aracın kullanma kılavuzunda belirtilen “gerekli lastik özelliklerine” göre alınacak bir kış, kar veya çivili lastik araçla sorunsuz uyum saÄŸlayacaktır.

Kış lastikleri ne kadar süre kullanılmalıdır ?

Kış lastiklerinin ( ve diÄŸer lastiklerin ) diÅŸ derinlikleri KESÄ°NLÄ°KLE 1.6 milimetre’nin altına inmemeli ve kış ÅŸartlarında ise bu derinlik 3 milimetre altına inmemelidir. Bu diÅŸ derinliÄŸi kontrolü lastik bayilerinden temin edilebilecek ufak bir milimetrik cetvel ile yapılabilir ve bu cetveller genelde rahat taşınabilmesi için anahtarlık ÅŸeklinde yapılır. Kış lastikleri kullanılmadığı dönemlerde mutlaka 15 - 20 ºC sıcaklıkta karanlık , kuru ve serin bir yerde, radyatör gibi ısı kaynaklarından en az 1 metre uzaklıkta ve naylon gibi bir torbaya sarılarak saklanmalıdır. Bu saklama iÅŸlemi, lastikler jant üzerinde iken yapılacak ise, üst üste ve yatık ÅŸekilde, eÄŸer janttan ayrılmış ÅŸekilde yapılacak ise dik olarak ve yanyana saklanmalı ve deforme olmamaları için lastikler periyodik olarak ( örneÄŸin 20 günde bir ) döndürülmelidir. Kış lastiÄŸi en fazla 5 yıl süre ile saklanmalıdır. Daha fazla süre saklanmamalı ve yenisi ile deÄŸiÅŸtirilmelidir.

Çivili lastik hangi şartlarda kullanılmalıdır ?

Çivili lastikler, çivileri takılmadan bir süre kullanıp gerektiÄŸinde çivileri taktırılarak kullanılabilir. Ancak çiviler taktırılmadan önce lastik yüzeyi iyice temizlenmelidir. Çünkü zamanla çivi deliklerine giren toz ve kum tanecikleri çivi çakılma iÅŸlemi sırasında lastiÄŸi delebilmekte ve lastikte zaman içinde hasar oluÅŸmasına sebep olabilmektedir. Çivili lastikler yoÄŸun buzlu ÅŸartlarda kullanılmalıdır. Araçta çivili lastik mevcut iken ara ara normal asfalta çıkıldığında aracın hızı 80 km/h’yi geçmemelidir. Bu lastiÄŸin saÄŸlığı açısından önemlidir. Tabi bu hız limiti çivi türüne göre ayarlanmalıdır. Sert koÅŸullara uygun hazırlanmış özel çivili lastiklerde bu asfalt zemin hız limiti daha aÅŸağılara indirilmelidir.

( Metin, Bazı Grafikler ve Araştırma : Carmaster )

MOTORLU ARAÇLAR HAKKINDA DİĞER BİLGİ VE PAYLAŞIMLAR